مدل Steepv

مدل Steepv برای کشف و تحلیل روند با مطالعه فراگیر و کارشناسانه محیط استفاده می شود. تحلیل روند (Trend Analysis)، به معناي بهره گیري از سري هاي زمانی و دیگر داده ها براي تشخیص و ردیابی تغییرات محیطی در مطالعات آینده پژوهی است. از دیدگاه ریچارد آلن آستر این تکنیک بینشی را در باب موقعیت هاي احتمالی آینده فراهم می آورد. اما به دلیل وقوع رویدادهاي غیرقابل پیش بینی و غیرمستمر هیچگاه مورد اعتماد نبوده است. تحلیل روند عبارت است از مطالعه ي یک روند مشخص به منظور کشف ماهیت، علت هاي بروز، سرعت توسعه و پیامدهاي بالقوه ي آن. تحلیل روندها باید بسیار دقیق باشد. زیرا یک روند مشخص می تواند تأثیرهاي بسیار متفاوتی بر ابعاد گوناگون زندگی ما داشته باشد و از سوي دیگر شاید بسیاري از این تأثیرها در نگاه اول قابل کشف نباشد.

تفکر اولیه روش STEEPV در دهه ي 1960 در مؤسسه ي تحقیقاتی جانسون شکل گرفت و توسعه یافت و در سال 1971 انتشار یافت. پیترشوارتز در اوایل دهه 1970 براي یک پروژه تحقیقاتی خود در حین همکاري با یک شرکت بزرگ آمریکایی از روش STEEPV استفاده کرد و این روش در سال 1975 توسط هولروید و لاوریج تعمیم و گسترش یافت و تبدیل به STEEPV شد. این روش می تواند ورودی های سناریو نویسی در نرم افزار سناریو ویزارد را فراهم کند.

روش STEEPVبه رصد عوامل و متغیرهاي زیر می پردازد:
S (Social) اجتماعی

T (Technological) فناورانه

E (Economic) اقتصادي

E (Ecology) بوم شناسی

P (Political) سیاسی

V (Values) ارزشها

مفهوم تحلیل روند

تحلیل روند یکی از متداولترین روشهاي پیش بینی است. این روش بر مشاهده و ثبت کارکرد و فعالیت گذشته یک عامل خاص هدف گیري شده است. می توان موضوع را به آینده تعمیم داد و شامل تحلیل دو گروه از روندهای کمی و کیفی است. کمی که بر دادههاي آماري متکی است و کیفی که بر الگوهاي اجتماعی، نهادي، سازمانی و سیاسی تأکید دارد. روند خود به معناي میل و حرکت به سوي ارزشهایی در سري هاي زمانی است که با نظم ثابت کاهش یا افزایش می یابد.

متغیرها، پیشران ها و عوامل تأثیرگذار بر محیط باید شناسایی و تحت نظر قرار گیرند و این امر نیازمند الگوي خاص خود است. در روش تحلیل روند با استفاده از مدل Steepv با بررسی و رصد متغیرها و عوامل اجتماعی، فناورانه، اقتصادي، بوم شناسی، سیاسی و ارزش ها می توان به ارزیابی مسایل و روندها و درك کامل محیط رسید. ظرفیتهاي بالقوهي آینده را استنباط کرد و با ترسیم چشم انداز ضمن آمادگی براي رویارویی با فرصتها و تهدیدها، برنامه ریزي راهبردي انجام داد. البته از عناصر شگفتی ساز نبایستی غافل بود زیرا در درازمدت این امکان وجود دارد که برخی از پیش بینی هاي انجام شده براي آینده را با تغییر مواجه کند.

شناسایی مدل Steepv

در مدل Steepv با رصد عوامل اجتماعی، فناورانه، اقتصادی، بوم شناسی، سیاسی و ارزش ها، می توان به ارزیابی مسایل و روندها و درك کامل محیط رسید. این تکنیک برای شناسایی پیشران ها در سناریو نویسی کاربرد دارد. مولفه های ساختار تحلیل می توانند از نتایج مدل Steepv استخراج شوند. مدلها و الگوهاي در حال ظهور را شناسایی و پیشرانها و ظرفیتهاي بالقوه ي آینده را استنباط کرد. با ترسیم چشم انداز و ویژگی هاي محیط هاي آینده، براي فرصت ها و تهدیدها آماده بود و به برنامه ریزي راهبردي دست زد. چرا که این عوامل در واقع همچون علایم حیاتی فرد مانند ضربان نبض و قلب، فشار خون و غیره خود یک فهرست کنترل هستند که میتوان به سلامت یا بیماري فرد یا سازمان پی برد. در واقع تمامی عناصر تأثیرگذار را به صورت نسبی پایش و پویش کرد.

مدل Steepv به دنبال پاسخ سوالات زیر است:

-کدام عوامل اجتماعی، اقتصادي، سیاسی، زیست محیطی، فناورانه و ارزشی در محیط خارجی وجود دارند که بر توانایی شما جهت انجام مأموریت و دستیابی به چشم انداز تأثیر می گذارند؟

-کدام رویدادها یا روندها بر بنگاه/سازمان شما اثر می گذارند؟

-این عوامل خارجی چگونه توسعه و تکامل می یابند؟ تحولات آنها براي شما چه معنایی دارد و چه تأثیري بر موقعیت و وضعیت شما، ذينفعان، برنامه هاي شما، محصولات و خدمات شما و ظرفیتها و توانش هاي شما می گذارند؟

-مدلهاي در حال ظهور کدامند که بیشترین فرصتها و منابع را به وجود می آورند؟

مشتقات مدل Steepv

از جمله مشتقات این روش میتوان به روش تحلیل PEST(تحلیل سیاسی، اقتصادي، اجتماعی و فناورانه)، STEP(اجتماعی، فناورانه، اقتصادي و سیاسی)، PESTLE( سیاسی، اقتصادي، اجتماعی، فرهنگی، فناورانه، حقوقی و بوم شناسی)،STEEPLED( اجتماعی، فناورانه، اقتصادي، بومشناسی، سیاسی، حقوقی، اخلاقی و مردمشناسی) و STEEP( اجتماعی، فناورانه، اقتصادي، بومشناسی و سیاسی) و EPISTLE( اقتصاد و بازار، سیاست، نهادها و سازمانها، تغییرات اجتماعی، فناوري، تغییرات قانونی، بومشناسی و اخلاق) اشاره کرد.

روش انجام مدل Steepv

جهت انجام مدل Steepv باید به گردآوري اطلاعات پیرامون روندها و رویدادهاي شش حوزهي موردنظر پرداخت. با توجه به وضعیت گذشته و حال، سیر رویدادهاي آتی را پیش بینی کرد. پیامدهاي آن را به عنوان تهدیدها و فرصتها دسته بندي کرد و به تفسیر و تبیین آینده پرداخت.

عوامل اجتماعی: جمع آوري اطلاعات پیرامون افراد، مردم شناسی، ارزشها و سبک هاي زندگی، رفتارها، خانواده ها، بهداشت، جرم و جنایت، تحصیل.

عوامل فناورانه: جمع آوري اطلاعات پیرامون تحولات علمی و فناورانه، خطشکنیها، ابداعات و اختراعات، تحقیق و توسعه، اتوماسیون، برخورد افراد با تغییرات فناورانه، محصولات جدید.

عوامل اقتصادی: گردآوري اطلاعات پیرامون اقتصادهاي بینالمللی، ملی، منطقهاي و محلی از جمله نیروي کار، درآمد، زیرساختها، رشد اقتصادي، نرخهاي بهره، نرخ ارزها، تورم، شفافیت اقتصادي، ریسک پذیري، شمار ثروتمندان و فقرا، دهکهاي بالا و پایین، کسر بودجه، بدهی، عرضه و تقاضا، سطوح بیکاري، روندهاي تولید ناخالص داخلی.

عوامل بوم شناسی: گردآوري اطلاعات پیرامون محیط زیست، انرژي، بازیافت، حفاظت از آب، هوا، جنگلها و مراکز طبیعی، غذا، آلوده سازي محیط زیست جهانی، ملی و منطقه اي، بیابان زایی، فشار توسعه ي پایدار.

عوامل سیاسی: گردآوري اطلاعات در مورد سیاستهاي دولت و مراکز بینالمللی، قوانین و مقررات، مشارکت سیاسی و دادگاه هاي حقوقی، سیاست مالیاتی، قوانین استخدام، تعرفه ها، ثبات سیاسی.

ارزش ها: گردآوري اطلاعات پیرامون مسایل ثابت و تغییر ناپذیر، پیشرانهاي اصلی و چارچوب هاي فکري بنیادین، مسایلی که در مواقع بحران و عدم ثبات نیز حاضر به عدول از آنها نیستیم و خط قرمز ما محسوب می شوند.

در روش تحلیل روند سعی بر این است که روند تغییرات پارامترهایی که میخواهیم آینده ي آنها را بدانیم مشخص شود. با بررسی روند تغییرات این پارامترها در گذشته و وضعیت فعلی آنها، می توان از طریق برخی تحلیلها، پیش بینی هایی در مورد آیندهي یک پارامتر ارایه کرد. تحلیل روندها مبتنی بر ارزیابی تجربی چند پدیده با معیارها و اقدامات تکرارشونده در طول زمان است.