رفتار گله‌اي حاكي از تمايل انسان به رفتاركردن شبيه ديگران است. وقتي توده جامعه كار خاصي انجام می‌دهند يا عكس‌العمل خاصي از خود بروز می‌دهند، از نظر ذهني براي افراد خيلي سخت است كه رفتاري متفاوت از بقيه داشته باشند. به بيان ديگر رفتار گله‌اي به رفتار مجموعه‌ا‌ي از افراد گفته مي‌شود كه بدون هماهنگي با يكديگر، رفتاري شبيه به هم از خود نشان می‌دهند. تحقيقات نشان داده است بسياري از سرمايه‌گذاران كه به كار خريد و فروش سهام مبادرت مي‌ورزند، از اطلاعات رد و بدل شده و ارتباطات موجود بين سرمايه‌گذاران استفاده مي‌كنند.
دلايل بسياري وجود دارد كه سرمايه‌گذاراني كه به دنبال حداكثر كردن سود يا مطلوبيت خود هستند، پس از مشاهده ديگران تحت تأثیر قرار مي‌گيرند. مثلاً سايرين ممكن است اطلاعاتي راجع به بازده سرمايه‌گذاري داشته باشند كه عملكردشان حاوي اين اطلاعات است. يا در مورد مديران مالي كه براي ديگران سرمايه‌گذاري مي‌كنند، انگيره‌هايي كه از نحوه نظام پاداش‌دهي و يا استخدام كارمندان به وجود مي‌آيد، رفتاري تقليدي را به دنبال داشته باشد. دليل ديگر مي‌تواند تمايل ذاتي افراد براي همراهي با جمع باشد.
به طور كلي مي‌توان انتظار بروز رفتار گله‌اي در بازارهاي مالي را براي سه گروه اصلي فعالان بازار در نظر گرفت:
1- سرمايه‌گذاران انفرادي؛ 2- مديران سرمايه‌گذاري؛ 3- نهادهاي بزرگ سرمايه‌گذاري
رفتارهاي گله‌اي را به دو دسته عقلایي و غيرعقلایي يا شبه‌عقلاني مي‌توان تقسيم كرد. ديدگاه غيرعقلایي بر جنبه روانشناسي سرمايه‌گذاران متمركز مي‌شود. اعتقاد اين ديدگاه بر اين است كه مديران{سرمايه‌گذاران} بدون مدنظر قرار دادن تجزيه و تحليل‌هاي عقلايي، صرفاً به تقليد كوركورانه از يكديگر روي مي‌آورند، در نتيجه سرمايه‌گذاران عاقل‌تر قادر به كسب سود بيشتري از اين رفتار هستند.
در مقابل رفتار گله‌اي عقلايي، بر تصميمات بهينه‌اي تمركز دارد كه در اثر اختلالات اطلاعاتي يا موضوعات انگيزشي تخريب مي‌شوند و ديدگاه عقلایي خارجي بر اثرات خارجي، برتصميم‌گيري بهينه متأثر از مشكلات بر سر راه اطلاعات و اعمال انگيزشي متمركز مي‌شود.
رفتار گله‌اي ممکن است عامدانه و یا ناآگاهانه باشد. در حالت عامدانه افراد با قصد، شبیه دیگران عمل می‌کنند و با همان شدت نیز حرکت معکوس از خود بروز می‌دهند. در حالت ناآگاهانه به علت مواجه شدن با شرایط یکسان، گروهی از سرمایه‌گذاران شبیه هم عمل می‌کنند. رفتار گله‌اي عامدانه خود به دو صورت عقلایی (بر اساس منافع) و غیرعقلایی بررسی می‌شود که در هر حالت به بروز مشکلات در بازار سرمایه می‌انجامد.
علل اصلی رفتار گله‌اي عقلایی (بر اساس منافع) عبارتند از: 1-دغدغه شهرت، 2-سیستم جبران خدمات و 3-استفاده از تکنیک‌های یکسان و علل اصلی رفتار گله‌اي غیرعقلایی شامل: 1-نبود شفافیت اطلاعاتی، 2-توسعه نیافتگی نهادهای تخصصی و 3-الگوی فرهنگی جامعه و کم عمق بودن بازار سهام.
كلي‌ترين تعبير و تفسيري كه هم‌اكنون بتوان از رفتار گله‌اي ارائه نمود، شايد زنجيره‌هاي اطلاعاتي باشند، كه توسط بيچاندني و همكاران (1992) و ولچ[1](1992) معرفي گرديد. زنجيره‌اي اطلاعاتي حاكي از آن است كه افراد حاضر در آخرين حلقه‌هاي يك زنجيره اطلاعاتي، اطلاعات خود را از اقدامات افراد حلقه‌هاي پيشين خود بدست مي‌آورند و به دلخواه تصميم به ناديده گرفتن اطلاعات خود و تبعيت از اقدامات ديگران مي‌گيرند. الگوي اصلي زنجيره‌واري اطلاعاتي زماني كاربرد دارد كه، اعمال و اقدامات ديگران به جاي اينكه اطلاعات خصوصي براي خود آن‌ها باشد، قابل‌مشاهده براي عموم باشند. اعتقاد بر اين است كه مديران با مشاهده تصميمات مديران قبلي، به اطلاعاتي در خصوص اين نكته دست مي‌يابند كه چه موقع بايد اطلاعات خصوصي خود را، بطور كاملاً عقلایي ناديده بگيرند.
شارفشتين واشتين (1990)، ترومن (1994)، زوبيل (1995)، پرندرگاست و استول (1996) و گراهام(1995) نظريه ديگري را در موردرفتار گله‌اي بر مبناي نگراني در خصوص حسن شهرت براي مديران صندوق و تحليل گران، بيان كردند. نگراني براي شغل و حسن شهرت معمولاً در نتيجه عدم‌اطمينان در خصوص توانايي يا مهارت يك مدير خاص رخ مي‌دهد. عقيده اصلي در اين مورد توسط شارفشتين و اشتين بيان شد كه، اگر يك مدير سرمايه‌گذاري يا مشتري او در مورد توانايي او براي انتخاب بهترين سهم دچار عدم‌اطمينان هستند. پيروي او از ساير متخصصان سرمايه‌گذاري، عدم‌اطمينان در مورد توانايي‌اش جهت اداره پرتفوي را در هاله‌اي از ابهام نگه خواهد داشت. بنابراين اگر ساير متخصصان سرمايه‌گذاري در وضعيت مشابهي باشند، توده{گله} تشكيل خواهد شد.
بنابراين، شكل‌گيري رفتار گله عقلایي مي‌تواند ناشي از موضوعات مرتبط با مسئله مالك – مدير نيز باشد، زيرا معمولاً ارزيابي عملكرد مديران بر اساس عملكرد نسبي آن‌ها و نه عمكرد مطلق انجام مي‌شود. بطور مستدل نشان دادند كه حسن شهرت مديران برتر با ناتواني‌ها و شكست‌هاي آن صنعت ارتباط ندارد، بلكه با عملكرد ضعيف شركتي در همان صنعت مرتبط است. چنين الگوهاي رفتار گله‌اي، حكايت از آن دارد كه هر يك از مديران تقليد و متابعت از رفتار و اقدامات ديگر مديران را ترجيح مي‌دهند، به نحوي كه بطور كامل اطلاعات خصوصي خود را ناديده مي‌گيرند تا از آشكار شدن ناتواني يا ضعف‌هایشان اجتناب نمايند.
اگر حقوق و دستمزد يك مدير سرمايه‌گذاري وابسته به عملكرد او در مقايسه با ساير مديران باشد، اين مساله موجب تحريف انگیزه‌های مدير و تشكيل پرتفوي غير بهينه مي‌گردد، كه نهايتاً نوعي از رفتار گله‌اي را به همراه دارد.
ماگ و نيك (1996)، يك سرمايه‌گذار ريسك‌گريز را درنظر گرفتند كه درآمد او با بالا رفتن ميزان كارايي و بازده شخصي‌اش باتوجه به يك معيار سنجش كه اين معيار مي‌تواند عملكرد گروهي مجزا از سرمايه‌گذاران و يا بازده يك شاخص مورد نظر باشد، افزايش و كاهش مي‌يابد و اطلاعات خصوصي سرمايه‌گذار و معيار سنجشي كه انتخاب نموده است از نقص اطلاعات برخودار بوده و اطلاعات محرمانه در مورد بازده سهام را نمي‌داند. سرمايه‌گذار بر اساس معيار سنجه خاصي كه در نظر گرفته، تصميم به سرمايه‌گذاري مي‌گيرد، سپس با ارائه آن به كارگزار پس از بررسي و مشاهده نتايج اين معيارها يك پرتفوي خاص را به سرمايه‌گذار ارائه مي‌دهد.
بنابراين كارگزار تمايل به تقليد از معيار دارد، يعني پرتفوي سرمايه‌گذاري بهينه او پس از مشاهده اقدامات معيار، به پرتفوي معيار بسيار نزديك مي‌گردد. از سوي ديگر طرح در نظر گرفته شده براي پرداخت حقوق و دستمزد دليل مضاعفي از سوي كارگزار براي كپي برداري و تقليد از معيارها و سنجه‌هاي در نظرگرفته شده است. اين واقعيت كه ميزان حقوق و دستمزد كارگزار بدليل عدول و دوري گزيدن از اين معيارها ممكن است كاهش يابد باعث مي‌شود تمايل مدير براي سوق دادن سرمايه به سوي پرتفوي بدست آمده از اين معيارها افزايش يافته به نوعي كه سرمايه‌گذار فقط دارد با آنچه خود دارد و مي‌داند سرمايه‌گذاري مي‌كند. برخي فرآيندهاي اجتماعي وجود دارند كه مي‌توانند سبب تقويت همگرايي و يا واگرايي رفتار شوند كه مي‌توان آن‌ها را در قالب زير دسته بندي كرد:
1-اثرات خارجي دستاوردها: معمولاً اثر شبکه‌ای يا مكمل‌هاي استراتژيك ناميده مي‌شود، مثلاً فردي از ايمل استفاده مي‌كند چون همه اين كار را مي‌كنند.
2-مجازات به مجرد انحراف: مانند زمانيكه مخالفان در يك حكومت ديكتاتوري زنداني می‌شوند يا مورد شكنجه قرار مي‌گيرند.
3-اثر متقابل ترجيحات: مثلاً برخي در يك فصل لباسي را مي‌پوشند فقط به اين دليل كه بقيه اين كار را انجام می‌دهند و گروهي ديگر ممكن است از مثلاً رنگ خاصي استفاده نكنند فقط به اين دليل كه مد شده است.
4-ارتباطات مستقيم: برخي به سادگي ميان دو گزينه تعيين مي‌كنند كداميك بهتر است، اما به اين راحتی‌ها هم نيست زيرا اينجا مساله اعتبار مطرح مي‌شود.
5-اثر ديداري يا مبني بر مشاهده: فرد ممكن است عملكرد يا نتيجه عملكرد سايرين را مشاهده كند.
